Hoe herken je vochtig filament?
Dat je filament vochtig is kom je vrijwel altijd tijdens het printen pas achter. Het vocht in de draad verdampt in de hete nozzle en zorgt voor kleine stoom-explosies. Daardoor zie en hoor je een paar dit:
- Knetterende of sissende geluidjes uit de nozzle, alsof er iets bakt.
- Stoom of kleine belletjes die uit de geprinte draad ontsnappen.
- Draadjes (stringing) en een ruw, dof oppervlak in plaats van een glad, glanzend laagje.
- Zwakke hechting tussen de lagen, waardoor je print makkelijk breekt of uit elkaar valt.
- Onregelmatige extrusie: de ene plek te veel materiaal, de andere te weinig.
Herken je een of meer van deze signalen terwijl je printerinstellingen kloppen? Dan zit er vrijwel zeker vocht in je filament.
Waarom wordt filament vochtig?
De meeste filamenten zijn hygroscopisch: ze trekken vocht uit de lucht aan. Een rol die open en bloot ligt, neemt langzaam water op uit de omgeving, zelfs zonder dat je het ziet.
Hoe vochtiger je ruimte, hoe sneller het gaat. Daarom print een verse rol vaak strakker dan eentje die al maanden naast je printer ligt.
Niet elk materiaal is hier even gevoelig voor. Nylon is de grootste boosdoener en kan binnen een dag te vochtig zijn. Ook flexibele materialen zoals TPU, PETG en het oplosbare steunmateriaal PVA nemen snel vocht op. PLA en ABS gaan langzamer, maar ook zij worden na verloop van tijd vochtig. Met andere woorden: geen enkel filament is veilig als je het verkeerd bewaart.
De grootste vijand is een open rol in een vochtige ruimte, zoals een garage, schuur of kelder. Filament dat je net hebt aangebroken en daarna gewoon op de printer laat zitten, vangt elke dag een beetje vocht.
Een rol die in zijn originele, nog dichte verpakking met droogmiddel zit, blijft daarentegen lang goed. Het moment dat je de verpakking openmaakt, begint de klok dus eigenlijk te lopen.
Is vochtig filament schadelijk voor je printer?
De kans dat het vocht je 3D-printer blijvend beschadigt er erg klein. Het grootste risico is dat de stoom en onregelmatige doorvoer de nozzle tijdelijk verstoppen of voor under-extrusion zorgen. Dat los je op door droog filament te gebruiken en de nozzle schoon te maken.
De echte schade zit hem vooral in je prints: zwakke, lelijke resultaten en verspild materiaal. Reden genoeg om vocht serieus te nemen, maar geen reden tot paniek over je machine.
Wat doe je tegen vochtig filament?
Bij het filament drogen verdamp je het opgenomen vocht weer uit de draad. Dat kan op drie manieren.
- Een filamentdroger is het handigst: hij houdt temperatuur en luchtstroom constant en je kunt er vaak direct vanuit printen.
- Indien je een gesloten 3D-printer hebt, gebruik dan je printer!
- Een oven met hetelucht werkt ook, mits je de temperatuur laag en nauwkeurig kunt instellen.
- En een voedseldroger (dehydrator) is een goedkoop alternatief dat verrassend goed werkt. Welke methode je ook kiest, loop deze stappen door.
Bevestig dat het om vocht gaat. Print je rommelig terwijl temperatuur en snelheid kloppen, en breekt de draad makkelijk? Dan is vocht de meest waarschijnlijke oorzaak.
Kies een droogmethode. Een filamentdroger is het handigst en veiligst. Stel de juiste temperatuur in. Blijf altijd ruim onder de glastransitietemperatuur, anders vervormt de rol. Reken globaal op PLA rond 45°C, PETG en ABS rond 65°C, en nylon rond 80°C.
Geef het genoeg tijd. Houd vier tot 12 uur aan, afhankelijk van het materiaal en hoe nat het is. Nylon en PVA hebben aan de langere kant nodig.
Berg het meteen droog op. Stop de gedroogde rol direct in een luchtdichte box of vacuümzak met vers droogmiddel, anders trekt hij het vocht zo weer aan.
Een kleine waarschuwing: zet filament nooit in een gewone magnetron en gebruik geen te hoge oventemperatuur. De rol vervormt of klontert dan aan elkaar, en je bent alsnog je filament kwijt.
Hoe voorkom je vochtig filament voortaan?
Drogen is de oplossing achteraf, maar voorkomen is een stuk minder werk. De gouden regel is: bewaar filament droog, donker en luchtdicht. Met een paar hulpmiddelen lukt dat moeiteloos.
Een filamentdroger trekt het vocht uit een natte rol en houdt je filament droog terwijl je print. Een populaire keuze is de SUNLU FilaDryer S2. Rollen die je langer wegbergt, stop je in vacuümzakken met pomp: je zuigt de lucht eruit en de draad zit muurvast droog. Leg in elke box of zak een zakje silicagel dat het laatste vocht opneemt; dat is in de oven simpel te herbruiken.
Wil je weten hoe droog je opslag echt is, leg er dan een hygrometer bij. Streef naar minder dan 15 tot 20 procent luchtvochtigheid. Vooral bij nylon, TPU en PVA is dit belangrijk, terwijl PLA met een afgesloten box en wat silicagel al een heel eind komt.
Voor de gevoeligste materialen is er nog een gouden tip: print rechtstreeks vanuit een droogbox of filamentdroger. Zo blijft de draad warm en droog tot het moment dat hij de nozzle in gaat, en krijgt vocht geen kans. Zeker bij nylon scheelt dat het verschil tussen een mislukte en een perfecte print.
En hoe lang blijft gedroogd filament eigenlijk goed? Dat hangt af van het materiaal en je opslag. In een luchtdichte box met vers droogmiddel gaat een rol maandenlang mee zonder problemen.
Ligt hij open in een vochtige ruimte, dan kan gevoelig filament als nylon al binnen een dag weer klam zijn. Goed wegbergen na het drogen is dus minstens zo belangrijk als het drogen zelf.
Liever altijd een strakke print, zonder gedoe?
Filament drogen en droog bewaren hoort er voor een fanatieke maker gewoon bij. Maar print je maar af en toe, dan is een kast vol drogers en vacuümzakken misschien net iets te veel van het goede.
Dat hoeft ook niet. Lever je ontwerp aan en wij printen het in vers, goed bewaard materiaal, op printers die elk filament precies goed verwerken. Zo krijg je een strakke print zonder zelf met vocht en drogers in de weer te zijn.
